Blog > Komentarze do wpisu
Role kierownicze (7)

I. Rola zarządzającego

 Każdy zarządzający w dowolnej organizacji, w tym w dowolnym przedsiębiorstwie, pełni określoną rolę. Czynniki określające jego miejsce w strukturze organizacyjnej, kompetencje i zadania są jednocześnie wyznacznikiem tej roli. Pierwsze naukowe określenie roli zarządzającego miało miejsce w początkach XX wieku; miejsce i rolę zarządzającego w organizacji opisał już F.W. Taylor. Każda nowa koncepcja, uzupełnianie klasycznej teorii zarządzania, tworzenie nowych trendów w tej nauce, aż do dnia dzisiejszego, modyfikowały założenia Taylora, przypisując zarządzającym dodatkowe role, redukując klasyczne, bądź wprowadzając nowatorskie określenie ról w odniesieniu do zmienionych warunków zarządzania. Podstawowe role dotyczące wypełniania funkcji kierowniczych zostały już krótko scharakteryzowane, jednak w zależności od sytuacji, struktury organizacji, obowiązków na danym stanowisku, menedżerowie pełnią dodatkowe role.

1.      Rola zarządzającego według H. M. Mintzberga

 Najszerzej znany podział ról kierowniczych został stworzony przez H.M. Mintzberga na podstawie wnikliwej obserwacji codziennej działalności grupy dyrektorów naczelnych. Jego badania wykazały, że wbrew potocznej opinii rola menedżera nie polega głównie na organizowaniu, koordynowaniu, planowaniu i kontroli, lecz na tworzeniu relacji między zwierzchnikami a podwładnymi, prowadzeniu negocjacji, motywowaniu pracowników, rozwiązywaniu konfliktów, przetwarzaniu i rozprowadzaniu informacji, podejmowaniu decyzji w niejasnych sytuacjach, dokonywaniu podziału sił i środków.[1] Wyróżnił on trzy podstawowe grupy ról kierownika, rozbite na dziesięć precyzyjnie określonych ról zarządzającego, odnoszących się do poszczególnych sytuacji z zakresu jego działalności. Na tej podstawie wyróżniamy grupę ról interpersonalnych, których wykonywanie ułatwia kierownikowi utrzymanie niezakłóconego funkcjonowania organizacji. Role zaliczane do tej grupy przyjmowane są nie tylko w procesach zarządzania przez kierowników, ale znane są z szeroko pojętego życia społecznego i rodzinnego, przyjmowane często w nieformalnych stosunkach z innymi ludźmi. Pierwszą z tych ról jest postawa reprezentanta; zarządzający formalnie występuje jako reprezentant organizacji w obliczu stosunków bądź komunikacji z innymi; z racji autorytetu stanowiska i autorytetu moralnego reprezentuje poglądy i zasady wyznawane przez jej członków. Drugą rolą interpersonalną jest miejsce łącznika, pośrednika (najczęściej pomiędzy działami); zarządzający komunikuje ze sobą dwie oddzielne komórki organizacji, wyłącznie przekazując informacje bądź działając w kierunku osiągnięcia pewnego wspólnego celu. Trzecią interpersonalną rolą menedżera jest stanowisko inspirującego innych przywódcy; rola ta wypełniana jest nie tylko ze względu na charakter stanowiska kierowniczego, ale przede wszystkim z powodu indywidualnych cech i umiejętności menedżera; znaczące w pełnieniu tej roli jest łączenie autorytetu formalnego (autorytet stanowiska) z autorytetem moralnym przywódcy, co umożliwia sprawne wypełnianie powyższej roli. Druga grupa ról wyróżnionych przez H.M. Mintzberga to role informacyjne. Dwie łączące się ze sobą role informacyjne to zbieranie i przekazywanie informacji; menedżer (zarówno w stosunku do podwładnych jak i przełożonych) jest źródłem ważnych danych oraz ich przekaźnikiem dla innych; role informacyjne są nierozerwalnie związane z hierarchiczną strukturą organizacji; pozwalają na przepływ informacji pozwalających wykonawcom działać sprawnie i efektywnie oraz aktywnie uczestniczyć w procesach zachodzących w przedsiębiorstwie, a menedżerom wyższego szczebla skutecznie zarządzać całą organizacją i podejmować słuszne decyzje. Trzecią rolą informacyjną jest pełnienie przez zarządzającego funkcji rzecznika; sprowadza się ona do reprezentowania poglądów jednej ze stron w jakiejś sprawie i opiera się na wspomnianym wcześniej autorytecie; często rola taka pełniona jest w sporze zarządu przedsiębiorstwa ze związkiem zawodowym. Grupa ról decyzyjnych łączy w sobie cztery ważne elementy. Podejmowanie inicjatywy i wdrażanie nowych zamierzeń to jedna z ról kierowniczych; działania takie menedżer podejmuje zazwyczaj w obliczu zmian zachodzących w organizacji lub jej otoczeniu, ale nie tylko; rolę tę wypełnia również usprawniając procesy pracy czy po zapoznaniu się z wynikami kontroli ex post; inicjatywę podejmuje również, kiedy nagle „wpada na pomysł” ulepszeń w przedsiębiorstwie, mimo braku wyraźnych przesłanek o konieczności podjęcia działań. Kolejna rola związana jest z zajmowaniem się nieporozumieniami, rozwiązywaniem krytycznych sytuacji; menedżer pełni ją w nagłych przypadkach, które wbrew pozorom zdarzają się stosunkowo często; decyduje o podjęciu działań np. gdy nastąpi przerwa w dopływie prądu, konkurencja obniży ceny czy pracownicy ogłoszą strajk; pełnienie tej funkcji wymaga umiejętności szybkiego, trafnego podejmowania decyzji, zdolności działania pod presją czasu i wpływem stresu. Menedżer, według Mintzberga, występuje także w roli negocjatora; prowadzi negocjacje wewnątrz przedsiębiorstwa, ze współpracownikami, jak i z kontrahentami zewnętrznymi, dostawcami; pełnienie powyższej roli wymaga nie tylko umiejętności negocjacji (dziś prowadzone są specjalne kursy kształcące w tym kierunku) ale i dokładnej wiedzy na temat potencjału firmy w zakresie negocjowanej kwestii. Najbardziej rozpowszechniona, a zarazem najtrudniejsza rola decyzyjna związana jest z przydzielaniem środków; zarządzający decyduje o rozdziale narzędzi pracy, środków pieniężnych, czasu pracy i innych czynników; rola ta wymaga dużych kompetencji, odpowiedzialności i dokładnej znajomości procesów zachodzących w przedsiębiorstwie, co konieczne jest dla „sprawiedliwego”, racjonalnego podziału zasobów.[2]


[1] Por. Bolesław R. Kuc, „Zarządzanie doskonałe”, Warszawa 2000r., Wydawnictwo Menedżerskie PTM

[2] Por. Bolesław R. Kuc, „Zarządzanie doskonałe”, Warszawa 2000r., Wydawnictwo Menedżerskie PTM

sobota, 11 września 2004, studiowanie