| < Październik 2017 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          
Zakładki:
sobota, 11 września 2004
Wykład prof. Malinowskiego (1)

Historia gospodarcza jako przedmiot badań i dydaktyki.

 

Historia gospodarcza jako nauka powstała w XIX w., wcześniej jej elementy były zawarte w historii politycznej i powszechnej. W XIX w. na Sorbonie powstała katedra historii gospodarczej. W Polsce przedmiot ten w szkolnictwie wyższym ugruntował się na przełomie XIX i XX w. Jej prekursorami w Polsce byli: Franciszek Bujak, Jan Rutkowski, Witold Kula. Rozwinęła się na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, na Cesarskim Uniwersytecie Rosyjskim w Warszawie. Historia gospodarcza zajmuje się kilkoma podstawowymi problemami, np. badaniem dziejów gospodarczych człowieka i jego wytworów, kulturą materialną, wszystkim co stworzył człowiek w poszczególnych okresach chronologicznych, zmianami jakie zachodziły w produkcji materialnej, zwłaszcza tymi, które miały znaczący wpływ na życie ludzi. Oprócz tego historia gospodarcza podejmuje problemy związane z kulturą, głównie jednak z kulturą materialną, mniej zaś zajmuje się  problemami kultury duchowej. W aspekcie chronologicznym całość historii gospodarczej możemy podzielić conajmniej na 4 podstawowe okresy:

I.         Średniowiecze – od VI-VII w. do (umownie)  1492r. lub 1495r. co jest związane z wyprawą Kolumba do Ameryki. W średniowieczu rozwinęła się gospodarka feudalna i początki gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej.

II.       Dzieje nowożytne – sięgają do początków XX w. – w tym czasie rozwinęła się gospodarka folwarczno-pańszczyźniana i początki kapitalizmu na ziemiach Polski.

III.      Przełom XIX i XX w. – w tym czasie rozwinął się kapitalizm o charakterze monopolistycznym.

IV.     Czasy najnowsze – wiek XX – nastąpiły niesłychanie dynamiczne zmiany w rozwoju gospodarczym.

Są badacze, którzy wyodrębniają bardziej szczegółowy podział, np. wpływ wojen na gospodarkę czy znaczenie wynalazków, które zmieniły w sposób istotny gospodarkę człowieka. Powracając do średniowiecza należy wskazać, iż we wczesnym średniowieczu trudno jest ustalić zasięg terytorialny państwa polskiego. Z kroniki Długosza wynika, że plemiona polskie zamieszkiwały dzisiejszą Małopolskę, Górny i Dolny Śląsk, częściowo Łużyce, Wielkopolskę i południową część Mazowsza. Niektóre źródła wymieniają, że Polacy zamieszkiwali okolice dzisiejszego Torunia, Włocławka, nawet do Bydgoszczy. Trudno ustalić ile ludności zamieszkiwało na ówczesnych terenach Polski, informacje na ten temat są zróżnicowane. Najprawdopodobniej do początku XIII w. ludność polski nie przekroczyła 1 mln. Można spotkać informacje, że Polaków było zaledwie 0,5 mln. Podstawowa forma gospodarki opierała się na rolnictwie, uprawniano tylko zboże, nie znano innych roślin, pojawiły się one bowiem znacznie później. Podstawowe zboża: pszenica (około 40% wszystkich upraw), proso, żyto, owies. W średniowieczu w Polsce były znane miary powierzchni; podstawową miarą był 1 łan, co równało się powierzchni około 16ha; przeciętne gospodarstwo na ogół nie przekraczało 1 łana. Przeciętna wydajność wynosiła około 60q z łana, co (przeliczając na hektary) można powiedzieć, że nie przekraczało 6-7q/ha. Gospodarka miała charakter towarowo-wymienny, co było związane z bezpośrednią wymiana towarów.

1 ... 11 , 12 , 13